TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO
NA MATURĘ USTNĄ 2008/2009

LITERATURA

1. "Żyć życiem innym niż większość". Przedstaw  i omów portrety  bohaterów literackich idących własnymi ścieżkami. Zanalizuj celowo dobrane utwory.
2. Koncepcje życia, świata i człowieka występujące w literaturze staropolskiej. Omów na wybranych przykładach.
3. Bohater dotknięty szaleństwem w literaturze polskiej i obcej. Przedstaw i scharakteryzuj wybranych bohaterów literackich. Zanalizuj celowo dobrane utwory.
4. Różne ujęcia tragizmu i bohatera tragicznego w literaturze antycznej, romantycznej i współczesnej. Omów na wybranych przykładach.
5. Ekspiacja (odkupienie win) jako droga powrotu do człowieczeństwa. Omów na wybranych przykładach literackich.
6. Tradycja romantyczna w literaturze polskiej późniejszych epok - nawiązania, inspiracje, polemiki. Omów temat na wybranych przykładach literackich.
7. Wartości humanistyczne w liryce poetów różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
8. Różne wizje młodości, jej doświadczeń i dążeń w literaturze pięknej. Omów na wybranych przykładach.
9. Rola poety i poezji w różnych epokach literackich. Omów na wybranych przykładach.
10. Powieść polska zwierciadłem naszych dziejów po 1918 r. Omów na wybranych przykładach.
11. Twórcza i destrukcyjna siła miłości w życiu bohaterów literackich. Omów na wybranych przykładach.
12. Dziecko jako bohater literacki. Przedstaw różne sposoby kreacji bohatera dziecięcego, analizując wybrane utwory literackie.
13. Sonet jako gatunek literacki na przestrzeni epok. Prześledź jego ewolucję na wybranych przykładach.
14. Przedstaw sposoby wykorzystania własnej biografii w twórczości wybranych autorów. Zanalizuj celowo dobrane utwory.
15. Motyw cierpienia w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach.
16. Literacki portret idealistów. Przedstaw i omów portrety bohaterów - idealistów, analizując celowo dobrane utwory literackie z różnych epok.
17. Przedstaw różne formy zniewolenia człowieka, analizując wybrane dzieła literatury polskiej i powszechnej XX wieku.
18. Twój region w polskiej geografii życia literackiego i kulturalnego (zjawiska, grupy, postaci, czasopisma literackie). Omów wybrane przykłady i oceń znaczenie omówionego zjawiska (lub zjawisk).
19. Dramat jako gatunek literacki na przestrzeni wieków. Prześledź jego ewolucję od antyku do współczesności, analizując wybrane przykłady.
20. "Jakaż jest przeciw włóczni złego twoja tarcza, człowiecze...?" Stosunek do zła sprawdzianem człowieczeństwa. Omów temat, analizując postawy wybranych bohaterów  literackich.
21. Miasta i ich mieszkańcy w prozie XIX i XX wieku. Omów na wybranych przykładach.
22. Księża - pisarzami. Omów tematykę ich twórczości, analizując wybrane przykłady literackie.
23. Różne sposoby kreacji bohatera zbuntowanego w literaturze. Omów i porównaj portrety buntowników, analizując wybrane przykłady literackie.
24. Kodeks moralny młodego bohatera literackiego. Omów temat, analizując wybrane przykłady literackie.
25. Etos pracy w literaturze XIX i XX wieku. Omów różne ujęcia tego motywu, analizując wybrane przykłady literackie.
26. Przedstaw wpływ różnych koncepcji filozoficznych na literaturę. Zanalizuj celowo dobrane utwory.
27. Władza motywem przewodnim utworów literackich różnych epok. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
28. Paraboliczna wymowa tekstów literackich. Omów, analizując wybrane utwory literackie.
29. Poezja Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza lub Wisławy Szymborskiej na tle tradycji antycznej i biblijnej. Omów na wybranych przykładach.
30. Święci o Bogu i "święci bez Boga". Omów relacje człowiek - Bóg w wybranych utworach literackich różnych epok. Zanalizuj celowo dobrane utwory.
31. Poetyka snu i jej funkcja w utworach literackich. Omów, analizując wybrane utwory literackie.
32. Realizm i symbolizm - dwie konwencje kreowania świata przedstawionego w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
33. Motyw vanitas i jego funkcje w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
34. Motyw lasu i jego funkcja w literaturze od odrodzenia do współczesności. Przedstaw na wybranych przykładach.
35. Literackie portrety przyjaciół. Scharakteryzuj, analizując wybrane przykłady literackie.
36. Różne ujęcia motywu rewolucji w literaturze. Omów, analizując wybrane utwory literackie.
37. Różne sposoby kreacji bohatera pochodzenia chłopskiego w literaturze polskiej. Przedstaw na wybranych przykładach.
38. Bohater literacki wobec systemów totalitarnych. Omów na wybranych przykładach.
39. Człowiek w krzywym zwierciadle literatury różnych epok. Omów temat na wybranych przykładach.
40. Różne ujęcia motywu pieniądza w literaturze XIX i XX wieku. Przedstaw na wybranych przykładach.
41. Motyw Chrystusa i krzyża w literaturze różnych epok. Przedstaw zagadnienie, analizując wybrane przykłady literackie.
42. Pamiętniki, dzienniki i autobiografie - źródło wiedzy o twórcach i czasach, w których żyli. Omów temat, analizując wybrane przykłady pamiętników, dzienników lub (i) autobiografii.
43. "Cóż jest świat?" Toposy, metafory i obrazy świata w piśmiennictwie renesansu i baroku. Omów na wybranych przykładach literackich.
44. "Swój" i "obcy" w prozie polskiej XIX i XX wieku. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie.
45. Wizerunek narodu żydowskiego w literaturze polskiej. Przedstaw na podstawie wybranych dzieł literackich XIX lub XX wieku.
46. Literatura fantasy. Przedstaw przykłady, różne ujęcia i przyczyny popularności motywów fantasy w literaturze.
47. Przedstaw problem odwiecznej walki dobra ze złem w wybranych utworach literatury fantastycznej i (lub) popularnej. Zanalizuj celowo dobrane przykłady.
48. Miłość w okresie wojny i okupacji jako próba przezwyciężenia zła. Omów problem, przywołując stosowne dzieła literackie.
49. Przedstaw, jak funkcjonuje w literaturze motyw sacrum i profanum. Zanalizuj celowo dobrane utwory, w których przenikanie się tych kategorii służy budowaniu specyficznego obrazu świata.

ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI

1. Literatura i film obrazujące duchowy portret człowieka końca XIX wieku. Omów na wybranych przykładach.
2. Różne sposoby kreowania postaci dziecka w literaturze, filmie i sztukach plastycznych. Omów, analizując wybrane przykłady.
3. Przedstaw na wybranych przykładach funkcjonowanie motywów biblijnych w literaturze i sztuce. Podaj różne sposoby i cele nawiązań do "Biblii"
4. Mity greckie jako tworzywo literackie i filmowe. Przedstaw współczesne reinterpretacje mitów, analizując przykłady wybranych dzieł.
5. Radość życia i cierpienie - dwa źródła i dwa tematy twórczości artystycznej. Omów na przykładach dzieł literackich, filmowych lub plastycznych z wybranych epok.
6. Madonny w literaturze i sztuce różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
7. Różne sposoby kreowania postaci kobiecej w literaturze i malarstwie. Omów, analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne.
8. Portrety świętych w literaturze i sztuce. Omów, analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne.
9. Warszawa w literaturze i malarstwie. Omów temat, analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne z różnych epok.
10. Surrealistyczna wizja świata w literaturze, sztuce i filmie. Omów na wybranych przykładach.
11. Topos nieba i piekła w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach.
12. Różne sposoby ujęcia motywu rycerza w literaturze, filmie lub malarstwie. Przedstaw, analizując wybrane dzieła.
13. Sposób przedstawienia i funkcje duchów, zjaw, upiorów i wampirów w dziele literackim i w filmie. Omów na wybranych przykładach.
14. Bohater literacki a jego kreacja filmowa lub teatralna. Omów, analizując wybrane dzieła literackie, filmowe lub spektakle teatralne.
15. Motywy średniowieczne w literaturze i sztuce późniejszych epok. Przedstaw na wybranych przykładach.
16. Obrazy miasta jako przestrzeni życiowej w wybranych dziełach literackich, malarskich i filmowych. Zanalizuj celowo dobrane teksty kultury.
17. Topos ogrodu w literaturze i sztuce. Przedstaw, analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne z różnych epok.
18. Wielkie bitwy historii w literaturze, malarstwie i filmie. Omów na wybranych przykładach.
19. Współczesne interpretacje filmowe i teatralne dramatów Szekspira. Omów na wybranych przykładach.
20. Sposoby portretowania ludzi starych w literaturze i sztuce różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
21. Prowincja polska w literaturze i filmie. Przedstaw, analizując wybrane dzieła literackie i filmowe.
22. Ekspresjonizm jako kierunek artystyczny i jego wpływ na literaturę i sztukę. Omów na wybranych przykładach.
23. Wojna i okupacja w literaturze i filmie. Analizując wybrane dzieła XX i XXI wieku, omów sposoby mówienia o czasach zagłady.
24. Tragedia Holocaustu ukazana w literaturze i filmie. Przedstaw, analizując wybrane dzieła literackie i filmowe.
25. Starożytny Egipt jako inspiracja dla literatury i filmu. Przedstaw, analizując wybrane dzieła literackie i filmowe.
26. Funkcje toposu słońca w literaturze i malarstwie. Omów, analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne z różnych epok.
27. Literatura jako inspiracja dla reżyserskich dokonań Andrzeja Wajdy. Dokonaj analizy porównawczej dzieła literackiego i filmowego, uwzględniając odmienność środków wyrazu.
28. Kanony urody kobiecej w literaturze i sztuce. Omów temat, analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne.
29. Różne ujęcia motywu syna marnotrawnego w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
30. Motyw Chrystusa i krzyża w literaturze i sztuce. Przedstaw, analizując wybrane dzieła literackie i plastyczne.
31. Różne obrazy domu rodzinnego w tekstach kultury. Przedstaw zagadnienie na podstawie wybranych tekstów literackich i filmowych.
32. Kreacje herosów, pozytywnych bohaterów lub (i) rycerzy w literaturze, filmie i muzyce. Zanalizuj celowo dobrane teksty kultury.
33. Groteska jako sposób wyrażania tragiczności świata. Zanalizuj celowo dobrane dzieła literackie i z innych dziedzin sztuki, w których konwencja ta odgrywa istotną rolę.
34. Różne obrazy pokolenia straconego w polskich i obcych dziełach kultury. Omów temat na przykładach z  literatury, filmu, muzyki.
35. Metafora labiryntu  w  różnych tekstach kultury. Omów jej różne znaczenia i funkcje na przykładach wybranych dzieł literackich i innych.
36. Między prawdą a legendą. Wskaż na przykładzie wybranej postaci historycznej, jak i po co literatura i sztuka tworzą legendy osobowe.

JĘZYK

1. Prasa młodzieżowa - omów specyfikę stylu publicystycznego na wybranych przykładach.
2. Omów funkcję języka mówionego w literaturze XX i XXI wieku. Zanalizuj wybrane przykłady literackie.
3. Język w służbie ideologii. Zilustruj problem na wybranych przykładach wypowiedzi.
4. Zanalizuj język wybranych postaci literackich z uwzględnieniem ich psychospołecznych uwarunkowań.
5. Język utworów Gombrowicza i Witkacego jako wyzwanie wobec tradycji. Scharakteryzuj zjawisko na wybranych przykładach.
6. SMS, chat, Internatowe forum - jakie cechy ma język tych form komunikacji? Omów zjawisko w oparciu o odpowiednie teksty.
7. Język reklam telewizyjnych. Omów problem perswazji na podstawie odpowiednio wybranych przykładów.
8. Koncepcja języka poetyckiego Awangardy Krakowskiej. Omów zagadnienie, wykorzystując wybrane teksty jej twórców.
9. Scharakteryzuj żargon młodzieżowy występujący w wybranej lekturze ( lub lekturach) i porównaj go z żargonem używanym w Twojej szkole. Jakie dostrzegasz zmiany w słownictwie i frazeologii? Jakie tendencje rozwojowe  współczesnej polszczyzny odzwierciedlają się w języku młodzieżowym ?
10. Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i ich funkcje na przykładzie wybranych utworów z literatury współczesnej.
11. O sztuce przemawiania na przykładzie wybranych tekstów literackich - renesans, barok, oświecenie.
12. Dokonując analizy języka piosenek jednego z zespołów współczesnych, wyjaśnij zasadność doboru środków wyrazu.
13. Zanalizuj i oceń najciekawsze nazwy sklepów, kawiarni i restauracji w Twojej miejscowości i okolicy. Wyjaśnij, jakie tendencje rozwojowe współczesnej polszczyzny znalazły w nich odzwierciedlenie.
14. Co wpływa na poprawność języka? Analizując problem, wykorzystaj teksty prezentujące podstawowe cechy dobrego stylu.
15. Omów wpływ literatury na współczesną frazeologię polską. Analizując zebrany materiał, scharakteryzuj funkcję "skrzydlatych słów" w tekstach mówionych i pisanych.
16. Językowe sposoby wyrażania uczuć w listach Twojego pokolenia i pokolenia romantyków. Analiza przykładów (np. listów A. Mickiewicza, J. Słowackiego,  Z. Krasińskiego, C. Norwida, F. Chopina).
17. Analizując zgromadzony materiał językowy, scharakteryzuj zapożyczenia we współczesnym języku polskim. Oceń ich celowość.
18. Funkcje stylizacji biblijnej w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
19. Polszczyzna początku XXI wieku. Scharakteryzuj język wybranych środowisk, analizując celowo dobrane utwory z prozy współczesnej.
20. Styl retoryczny w literaturze staropolskiej i w powieściach H. Sienkiewicza. Zanalizuj i omów wybrane przykłady.
21. Zapożyczenia w języku polskim i ich związki z rozwojem nauki, techniki i kultury. Omów na wybranych przykładach.
22. Dokonując analizy języka wybranych tekstów okresu socrealizmu, wyjaśnij, jaki obraz świata one kreowały.
23. Twórcze wykorzystanie języka mówionego w literaturze współczesnej. Omów na wybranych przykładach.